Green Claims: zakaz deklaracji środowiskowych od 27.09.2026

To rozporządzenie (UE) 2024/825 w sprawie wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej — znane jako „EmpCo” lub „ECGT”. Zostało przyjęte 28 lutego 2024 roku i zmienia dwie obowiązujące dyrektywy UE dotyczące ochrony konsumentów: dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych (2005/29/WE) i dyrektywę o prawach konsumentów (2011/83/UE).

Jedna kwestia wymaga wyjaśnienia, ponieważ w internecie panuje spore zamieszanie: istniała również odrębna propozycja o nazwie „Green Claims Directive” (dyrektywa o deklaracjach środowiskowych), która wprowadziłaby znacznie bardziej szczegółowe wymogi dowodowe i weryfikacyjne dla każdej jednoznacznej deklaracji środowiskowej. W czerwcu 2025 roku Komisja Europejska ogłosiła zamiar wycofania tej propozycji, a zaplanowane na ten miesiąc rozmowy trójstronne zostały odpowiednio odwołane — jednak propozycja nie została formalnie wycofana, a jej status w tamtym momencie pozostawał niejasny. Omawiane tu rozporządzenie (UE) 2024/825 nie jest tym w żaden sposób dotknięte i obowiązuje zgodnie z terminem, niezależnie od losów drugiej propozycji.

Państwa członkowskie musiały transponować rozporządzenie do prawa krajowego do 27 marca 2026 roku. Rozporządzenie obowiązuje — czyli staje się prawnie wiążące dla firm — od 27 września 2026 roku.

Rozporządzenie nie przewiduje okresu przejściowego dla już wyprodukowanych zapasów ani istniejących materiałów reklamowych. Nie ma również wyjątku dla małych i średnich przedsiębiorstw. Pod tym względem różni się od innych regulacji UE, które zazwyczaj dają małym firmom więcej czasu.

Zakazane są ogólne i nieuzasadnione deklaracje środowiskowe — sformułowania sugerujące pozytywny wpływ na środowisko bez poparcia konkretnym, możliwym do udowodnienia faktem. Często wymieniane przykłady to terminy takie jak „ekologiczny”, „przyjazny dla klimatu”, „zielony”, „eko”, „przyjazny naturze” i podobne.

Ważny jest nie sam termin, lecz leżąca u jego podstaw zasada: deklaracja dotycząca produktu lub całej firmy jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy jest poparta uznanym dowodem — na przykład unijnym ekoznakiem lub inną porównywalną, niezależnie zweryfikowaną podstawą. Bez takiego dowodu deklaracja uznawana jest za ogólną, a więc niedozwoloną, niezależnie od tego, czy jest prawdziwa.

Nie absolutnie, ale w praktyce zakaz obejmuje zdecydowaną większość obecnych przypadków użycia. Deklaracja neutralności klimatycznej jest wprost zakazana, jeśli opiera się na zakupie certyfikatów kompensacyjnych zamiast rzeczywistej redukcji emisji wewnątrz samej firmy — niezależnie od jakości leżących u podstaw certyfikatów.

Problem dla wielu sprzedawców polega na tym: zdecydowana większość obecnie stosowanych deklaracji „neutralny dla klimatu” opiera się właśnie na tym modelu kompensacji, a nie na rzeczywistej, możliwej do udowodnienia redukcji własnych emisji. Firmy, które chcą nadal używać tej deklaracji po wejściu w życie przepisów, będą musiały przemyśleć nie tylko sformułowanie, ale także leżące u jego podstaw obliczenia śladu klimatycznego.

Ten konkretny rodzaj samodzielnie stworzonej lub samodzielnie certyfikowanej etykiety zrównoważonego rozwoju należy właśnie do dwunastu obecnie zakazanych praktyk — niezależnie od sformułowania. Zgodnie z rozporządzeniem etykieta zrównoważonego rozwoju jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy opiera się na uznanym systemie certyfikacji, poparta niezależnym i weryfikowalnym procesem kontroli.

W praktyce oznacza to: zielony symbol liścia lub logo „eko” zaprojektowane przez samą firmę i po prostu umieszczone na opakowaniu bez potwierdzenia rzeczywistą, zewnętrzną certyfikacją, podlega temu zakazowi. Tego rodzaju naruszenia nie może wykryć narzędzie tekstowe takie jak nasze — etykiety i symbole graficzne należy sprawdzić osobno.

Rozporządzenie obowiązuje w całej UE, we wszystkich 27 państwach członkowskich. Jak każde rozporządzenie UE, nie jest prawem bezpośrednio obowiązującym — zobowiązuje każde państwo członkowskie do transponowania tej samej podstawowej treści do własnego prawa krajowego. Podstawowe zasady i data obowiązywania są więc wszędzie takie same.

Różnice mogą występować w praktycznym stosowaniu: który organ jest właściwy, jak intensywnie prowadzone są kontrole i jak dokładnie skonstruowane są sankcje — zależy od każdego państwa członkowskiego. Dla sprzedawców działających w kilku krajach UE — na przykład na różnych rynkach Amazon — oznacza to, że merytoryczne kryterium oceny jest wszędzie takie samo, choć ryzyko kontroli może różnić się w zależności od kraju.

Tutaj należy zachować ostrożność wobec ogólnych liczb. Samo rozporządzenie nie ustanawia jednolitej, stałej dla całej UE sankcji za każde poszczególne naruszenie — państwa członkowskie są zobowiązane do przewidzenia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji.

W przypadku powszechnych naruszeń o wymiarze unijnym, w których kilka krajowych organów działa skoordynowanie, państwa członkowskie muszą przewidzieć możliwość nałożenia grzywny w maksymalnej wysokości co najmniej 4% rocznego obrotu sprzedawcy; jeśli te dane nie są dostępne, obowiązuje minimalny próg 2 milionów euro. Krajowe przepisy mogą ustalać wyższe progi. Nie oznacza to, że każdy mały sprzedawca automatycznie zapłaci 4% obrotu za jedno problematyczne słowo. Oznacza to jednak, że nie należy traktować tego tematu jako zwykłej kwestii marketingowej.

Nowe przepisy obowiązują od 27 września 2026 roku. Jednocześnie w czerwcu 2026 roku europejskie organy ochrony konsumentów opublikowały wspólne zasady dotyczące tak zwanych sytuacji „starych zapasów” — produktów lub opakowań z deklaracjami środowiskowymi lub etykietami zrównoważonego rozwoju, wyprodukowanych, zamówionych, dystrybuowanych lub już znajdujących się w magazynie przed 27 września 2026 roku.

Organy podkreślają proporcjonalne i skoordynowane podejście do takich starych zapasów i oczekują, że sprzedawcy podejmą terminowe działania w celu dostosowania swoich praktyk handlowych. Nie można po prostu założyć: „ten produkt został wyprodukowany przed 27 września, więc mogę używać tej deklaracji bezterminowo”. Takie ogólne założenie byłoby zbyt daleko idące.