Green Claims: 27.09.2026'dan itibaren çevresel iddialar üzerindeki yasak

Bu, tüketicilerin yeşil dönüşüm için güçlendirilmesine ilişkin (AB) 2024/825 Tüzüğü'dür — "EmpCo" veya "ECGT" olarak bilinir. 28 Şubat 2024'te kabul edilmiştir ve iki mevcut AB tüketici koruma direktifini değiştirir: haksız ticari uygulamalar direktifi (2005/29/AT) ve tüketici hakları direktifi (2011/83/AB).

İnternette hatırı sayılır bir kafa karışıklığı olduğundan bir konuya açıklık getirmek gerekiyor: "Green Claims Directive" adında ayrı bir teklif de mevcuttu ve bu teklif, her açık çevresel iddia için şu anda olduğundan çok daha ayrıntılı kanıt ve doğrulama gereklilikleri getirecekti. Haziran 2025'te Komisyon bu teklifi geri çekme niyetini açıkladı ve o ay için planlanan üçlü görüşmeler buna göre iptal edildi — ancak teklif resmi olarak geri çekilmedi ve o dönemde durumu belirsizliğini korudu. Burada açıklanan (AB) 2024/825 Tüzüğü bundan hiçbir şekilde etkilenmez ve diğer teklifin kaderi ne olursa olsun, belirlenen tarihte yürürlüğe girer.

Üye devletlerin Tüzük'ü 27 Mart 2026'ya kadar ulusal hukuka aktarması gerekiyordu. Tüzük 27 Eylül 2026'dan itibaren uygulanır — yani bu tarihten itibaren şirketler için hukuken bağlayıcı hale gelir.

Tüzük, zaten üretilmiş stoklar veya mevcut reklam materyalleri için bir geçiş dönemi öngörmemektedir. Küçük ve orta ölçekli işletmeler için de bir istisna yoktur. Bu açıdan, genellikle küçük işletmelere daha fazla zaman tanıyan diğer AB düzenlemelerinden farklıdır.

Somut, kanıtlanabilir bir gerçeğe dayanmadan çevre üzerinde olumlu bir etki olduğunu ima eden genel ve kanıtlanmamış çevresel iddialar yasaklanmıştır. Sıkça bahsedilen örnekler arasında "çevre dostu", "iklim dostu", "yeşil", "eko", "doğa dostu" gibi terimler yer alır.

Önemli olan terimin kendisi değil, arkasındaki ilkedir: bir ürün veya bir bütün olarak şirket hakkındaki bir iddia, ancak tanınmış bir kanıtla desteklendiğinde kabul edilebilir — örneğin AB çevre etiketi veya karşılaştırılabilir, bağımsız olarak doğrulanmış başka bir temel. Böyle bir kanıt olmadan, iddia doğru olsa bile genel kabul edilir ve dolayısıyla izin verilmez.

Kesinlikle değil, ancak pratikte yasak mevcut kullanımların büyük çoğunluğunu kapsıyor. Bir iklim nötrlüğü iddiası, şirket içindeki gerçek emisyon azaltımı yerine dengeleme sertifikaları satın alınmasına dayanıyorsa, kullanılan sertifikaların kalitesi ne olursa olsun açıkça yasaktır.

Birçok satıcı için sorun şu: şu anda kullanılan "iklim nötr" iddialarının büyük çoğunluğu, gerçek ve kanıtlanabilir kendi emisyon azaltımına değil, tam olarak bu dengeleme modeline dayanmaktadır. Yürürlük tarihinden sonra bu iddiayı kullanmaya devam etmek isteyen şirketlerin yalnızca ifadeyi değil, aynı zamanda arkasındaki iklim ayak izi hesaplamasını da yeniden gözden geçirmesi gerekecektir.

Bu tür kendi kendine oluşturulmuş veya kendi kendine sertifikalandırılmış sürdürülebilirlik etiketi, ifade şekli ne olursa olsun, artık yasaklanan on iki uygulamadan tam olarak birine girmektedir. Tüzüğe göre, bir sürdürülebilirlik etiketi yalnızca bağımsız ve doğrulanabilir bir kontrol süreciyle desteklenen, tanınmış bir sertifikasyon sistemine dayanıyorsa kabul edilebilir.

Pratikte bu şu anlama gelir: şirketin kendisi tarafından tasarlanan ve gerçek bir dış sertifikasyonla desteklenmeyen, ambalaja basitçe yerleştirilen yeşil yaprak sembolü veya "eko" logosu bu yasak kapsamına girer. Bu tür bir ihlal, bizimki gibi bir metin aracıyla tespit edilemez — etiketlerinizi/grafiklerinizi ayrıca kontrol etmelisiniz.

Tüzük, tüm AB'de, 27 üye devletin tamamında geçerlidir. Tüm AB tüzükleri gibi, doğrudan uygulanabilir bir yasadır — ancak her üye devletin aynı temel içeriği kendi ulusal mevzuatına aktarması gerekmez, çünkü tüzükler doğrudan uygulanır. Bu nedenle temel ilkeler ve yürürlük tarihi her yerde aynıdır.

Pratik uygulamada farklılıklar olabilir: hangi otoritenin yetkili olduğu, denetimlerin ne kadar yoğun yapıldığı ve yaptırımların tam olarak nasıl yapılandırıldığı her üye devlete bağlıdır. Birden fazla AB ülkesinde faaliyet gösteren satıcılar için — örneğin farklı Amazon pazar yerlerinde — bu, değerlendirme kriterinin her yerde aynı olduğu, ancak denetim riskinin ülkeye göre değişebileceği anlamına gelir.

Burada genel rakamlara karşı dikkatli olmak gerekir. Tüzüğün kendisi, her bir ihlal için tek tip, AB genelinde sabit bir yaptırım belirlemez — üye devletler etkili, orantılı ve caydırıcı yaptırımlar öngörmekle yükümlüdür.

Birden fazla ulusal otoritenin koordineli hareket ettiği, AB boyutunda yaygın ihlaller için üye devletler, satıcının yıllık cirosunun en az %4'ü tutarında bir maksimum para cezası öngörmelidir; bu veri mevcut değilse, minimum 2 milyon avroluk bir eşik uygulanır. Ulusal düzenlemeler daha yüksek eşikler belirleyebilir. Bu, her küçük satıcının sorunlu bir kelime için otomatik olarak cirosunun %4'ünü ödeyeceği anlamına gelmez. Ancak bu konunun basit bir pazarlama meselesi olarak ele alınmaması gerektiği anlamına gelir.

Yeni kurallar 27 Eylül 2026'dan itibaren geçerlidir. Aynı zamanda, Haziran 2026'da Avrupa tüketici koruma otoriteleri, 27 Eylül 2026'dan önce üretilmiş, sipariş edilmiş, dağıtılmış veya zaten stokta bulunan çevresel iddialar veya sürdürülebilirlik etiketleri taşıyan ürünler veya ambalajlar için sözde "eski stok" durumlarına ilişkin ortak ilkeler yayınladı.

Otoriteler, bu tür eski stoklara orantılı ve koordineli bir yaklaşımı vurgulamakta ve satıcıların ticari uygulamalarını uyarlamak için zamanında önlemler almasını beklemektedir. Basitçe şunu varsaymak mümkün değildir: "bu ürün 27 Eylül'den önce üretildi, bu yüzden bu iddiayı süresiz olarak kullanabilirim." Bu tür genel bir varsayım çok ileri gider.